Tokom nedelje koja prethodi Uskrsu, poznate kao Stradalna ili Strasna sedmica, svaki dan nosi posebno značenje, a u susret Vaskrsu Srpska pravoslavna crkva i vernici obeležavaju Veliki četvrtak.
Veliki četvrtak se, prema biblijskom predanju, smatra jednim od ključnih dana u životu i stradanju Isusa Hrista.
Tada su se, prema Svetom pismu, odigrali važni događaji: pranje nogu učenicima, Tajna večera, Isusova duboka molitva, kao i Judina izdaja i Hristovo hapšenje. Veliki četvrtak simbolizuje poslednji obed Hrista, zbog čega su se razvili brojni običaji i verovanja koja ga prate.
Na ovaj dan se u crkvama služi liturgija Svetog Vasilija Velikog, koja se služi 10 puta godišnje, na sve velike pravoslavne praznike, a po tradiciji je tog dana ustanovljena sveta tajna pričešća. Smatra se da pričešće na ovaj dan može da donese oproštaj čak i onima s teškim grehovima.
Veliki četvrtak u narodnoj tradiciji
U narodnim običajima, Veliki četvrtak je poznat i kao “ratarski pir” ili slava orača, kako navodi Vuk Karadžić u svom “Rječniku” (1818).
Nekada je postojao običaj da zemljoradnici tog dana ne rade u polju, već odlaze u njivu zaprežnim kolima, sa stokom, i okupljaju se u tišini, bez veselja.
Ovaj praznik se povezuje i sa temeljnim čišćenjem doma: sve površine se brišu i peru.
Posebna pažnja se posvećuje vodi, jer se verovalo da kupanje na Veliki četvrtak privlači zdravlje i lepotu. Svi ukućani, posebno deca, tada se kupaju, dok se voda ritualno “pročišćava” ubacivanjem srebrnog novčića.
Na ovaj dan mnogi pravoslavci farbaju jaja ili započinju pripreme za njihovo ukrašavanje, čime se simbolično unosi radost i nova energija u dom.
